İSLAM MEDENİYETİNE YÖN VEREN MÜSLÜMAN TÜRK ÂLİMLERİ

Prof. Dr. Sönmez KUTLU

Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi

Bir toplumun köklü değişimler karşısında milli kimliğini kaybetmeden varlığını sürdürebilmesi, geleneksel kültürel değerlerini ve dilini değişen şart ve ortamlarda koruyabilmesi, geliştirebilmesi ya da güncelleyebilmesiyle mümkün olabilir. Teşkilatçı bir millet olan Türkler, Türkistan’dan Anadolu’ya muhacereti sürecinde yeni karşılaştığı kültürlerden yararlanmasını bilmiş, güçlü kültürü ve İslamî değerlerle bütünleşmesi sayesinde başka kültür ve dinler karşısında erimemiş ve hep özne olmayı başarmıştır. Bu başarının arkasında pek çok sebep bulunmakla beraber, bunların başında kendine özgü kültürel değerler ve bunun doğurduğu dinî düşüncedeki birlik ve bütünlük anlayışı etkili olmuştur.

İslam dünyası tefekkür ve uygarlık tarihinde Farabî, Bîrunî ve İbn Sînâ gibi bilginler sayesinde şerefli bir yer elde etmiştir. Şüphesiz ki, bugün Müslümanların iftiharı olan İslam medeniyeti sadece Türk kültür havzasında yetişen bilginler sayesinde oluşmamıştır. Bu uygarlık, çeşitli kavimlere mensup Horasan ve Güney Asya’lı çok sayıda bilim insanının ilmî gayretleriyle gerçekleşebilmiştir.